STM 16

Voor het Spoorwegmuseum zijn we begonnen met het opknappen van paardetram STM 16. De wagen is in de loop van de vele jaren dat deze in het museum stond in zeer slechte toestand geraakt, en maatregelen waren nodig om de wagen te behoeden voor verval.

Meteen was duidelijk dat de wagen in nog slechtere staat verkeerde dan in eerste instantie gedacht. Bijna alle stijlen (waar het dak op steunt) waren gebroken, een tussenschot bleek volkomen verrot. Deze zullen dus vervangen moeten worden.

Het slechte tussenschot werd voorzichtig grotendeels afgebroken (het bovendeel wat nog bruikbaar was wordt uiteraard gehandhaafd) en opnieuw opgebouwd.

Inmiddels is ook het tweede tussenschot aangepakt, dit was minstens zo slecht als de eerste. Kijk hier hoe een groot deel van een framebalk moeiteloos in de stofzuiger verdwijnt:

Het dak van de 16 is ontdaan van diverse lagen dakbedekking. Het dak van de wagenbak zelf bleek mee te vallen, dat van de balkondaken is erg slecht. Daar zijn al eerder reparaties aan verricht, maar nu is het verband tussen de latjes er wel een beetje uit.

De blank gelakte platen van het tussenschot zijn nog bruikbaar. Na uitgebreid opknappen van het hout en opnieuw lakken kunnen ze weer gemonteerd worden. De dekplaten aan de onderkant worden wel vervangen. Die worden met de rest van de wagen donkerblauw geschilderd (de originele kleur, het huidige bruin heeft de wagen nooit gehad, zeker niet als paardentram).

Nu de tussenschotten weer stevig zijn kan de rest van de constructie worden aangepakt: een van de zijwanden is verwijderd om de framebalken op te knappen. Nu is een zijwand van een open wagen niet meer dan een paar staande stijlen, maar toch maakt het een belangrjk deel uit van de stevigheid van de bak.

Het verwijderen van de zijwand maakte het werken aan vloer en interieur gemakkelijk: de restanten van de banken en een deel van de vloer is verwijderd. Hierna kon begonnen worden de vloer en wielkasten weer opnieuw op te bouwen.

Ook de tweede zijwand is aangepakt en deels vervangen. Daarna kon een begin worden gemaakt met de opbouw van de banken. Dat worden weer doorlopende dubbele dwarsbanken, zonder looppad, zoals deze in de paardentramtijd waren.

Ook het plafond wordt ontdaan van alle laklagen. Er komt een mooi plafonnetje onder vandaan met om en om een licht en donker latje, maar door alle randjes en richeltjes is het veel werk.

Na de vloer in het interieur zijn ook de balkonvloeren vervangen en zijn de delen van de zijwand weer opnieuw aangebracht. De wagenvloer is deels al van slijtlatten voorzien.

Daarna konden de nieuwe bankframes geplaatst worden. Niet alleen waren de originele te slecht om nog te gebruiken, er is ook voor gekozen om de banken weer zonder middenpad uit te voeren, zoals bij de paardentramtoestand van de wagen hoort. Daarvoor moesten wel nieuwe houten pootjes gedraaid worden.

De wagen begint nu weer aardig op een tram te lijken, ook het interieur lijkt al weer op wat het moet worden.

Voor de zittingen en leuningen van de banken is een enorme voorraad nieuwe latjes gemaakt, in twee verschillende houtsoorten (om en om een licht en donker latje). Vóór het monteren worden ze eerst in de eerste laklaag gezet.

Nu worden de dakranden van de balkons aangepakt. Zowel deze dakrand als het dak zelf zijn verzakt en in zeer slechte toestand. De dakranden worden vervangen, de balkondaken zelf lijken nog wel te redden.